Tip 2 Diyabet için Risk Faktörleri

Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva 25 Ekim 2013

Vücut kitle indeksinin 25kg/m2’nin üzerinde olması yani fazla kilolu olmak temelde çok önemli bir diyabet risk faktörüdür. Buna eşlik eden diğer faktörler; gebelikte şeker hastası olmak, iri bebek doğurmuş olmak, kan yağlarındaki yükseklik, kan basıncı yüksekliği, 1. derece akrabalarda tip 2 diyabetin bulunması, kadınlarda polikistik overin varlığı, ensede veya koltuk altlarında deri kıvrımlarının siyahlaşması ve hareketsiz yaşamdır. Diyabet riski taşıyan kişilerin düzenli olarak kan şekerlerini ölçtürmeleri gerekmektedir. Risk faktörlerinden hiçbiri yoksa 45 yaşın üstünde bir kere ölçtürmek, sonra 3 yılda bir tekrar etmek yeterlidir. Eğer en az bir risk faktörü şişmanlığa ya da fazla kiloya eşlik ediyorsa hiç vakit geçirmeden kan şekerinizi ölçtürmelisiniz.


Yaş: Diyabetli kişilerin %90- 95’i tip 2 diyabetlidir. Bu tip genellikle 40 yaşın üzerindeki kişilerde oluşur. Fakat zamanımızda, çocuk ve adolesanları da önemli ölçüde etkilemektedir. Yaşlandıkça, diyabet riski artmaktadır.

Şişmanlık: Tip 2 diyabetli kişilerin %80’inden fazlası kiloludur. Ne kadar kilolu olursanız o kadar yüksek diyabet riski taşırsınız.

Diyabete İlişkin Aile Hikayesi: Araştırmalar, eğer yakın aile üyelerinde bir diyabet hikayesi var ise kişilerin daha fazla risk altında olduğunu göstermiştir. Akrabalık ne kadar yakın ise, diyabet riskiniz de o kadar yüksektir.

Hareketsiz Yaşam: Araştırmalar aktif bir hayat sürdürmeyen kişilerin, daha fazla tip 2 diyabet gelişme riskinde olduğunu göstermiştir. Ne kadar az egzersiz yaparsanız diyabet gelişme olasılığı o kadar yüksektir.

Bozulmuş Glukoz Toleransı (IGT) ya da "Sınırda Diyabet" veya "Latent Diyabet" veya "Pre-Diyabet": Sağlıklı bir kişinin kan şekeri değerleri açlıkta 80-100 mg/dl arasındadır. Açlıkta 100-126 mg/dl arasında bulunan kan şekeri değerleri ise normalin üzerindedir ve önlem alınmazsa yakın bir gelecekte diyabet ortaya çıkma riskinin yüksek olduğunu gösterir. Bu durumda glukoz yükleme testi yapılması gerekir.

Açlık glukozunun 100 mg/dl'nin veya yükleme testinde ikinci saat değerinin 200 mg/dl'nin üzerinde olması ise Tip 2 diyabet için risk faktörü oluşturmaktadır.

Irk/Etnik Özellikler: Bildiğimiz kadarıyla, ırk ve etnik özellikler bir kişide diyabet gelişme olasılığını belirlemede önemlidir. Bu popülasyon içinde, Afrikalı-Amerikalı, Hispanik Amerikalı, Yerli Amerikalı, Asyalı- Amerikalı ve Pasifik Adalılarda daha fazla diyabet ortaya çıkmaktadır.

Hamilelik Sırasında Diyabet: Bazı kadınlarda, hamilelikleri sırasında “gestasyonel diyabet” adıyla bilinen geçici bir diyabet tipi oluşur. Gestasyonel diyabet tüm hamileliklerin %2-5’inde gelişir. Fakat genellikle, hamilelik sonlandığında kaybolur. Bununla birlikte, gestasyonel diyabeti olan veya 4 kg veya daha büyük bebek dünyaya getiren kadınlarda, yaşamlarında daha geç bir dönemde, Tip 2 diyabet gelişme riski daha fazladır.